Dziki stanowią coraz bardziej powszechny problem na obszarach miast. Coraz częściej słyszy się o atakach zwierząt na mieszkańców, dlatego warto wiedzieć, jak reagować, ale także w jaki sposób dochodzić naprawienia ewentualnych szkód.
Jak się zachować?
Dziki są raczej płochliwymi zwierzętami, ale zdarza się, że ich zachowanie może być dla człowieka nieprzewidywalne. Szczególnie niebezpieczne mogą być zwłaszcza w sytuacji, gdy przebywają z młodymi. Należy wówczas zachować szczególną ostrożność, nie zbliżać się, nie dokarmiać i poinformować odpowiednie służby.
Obowiązki władzy publicznej
Szczególne obowiązki spoczywają na organach władzy publicznej, ponieważ zwierzęta łowne żyjące w stanie wolnym stanowią własność Skarbu Państwa. To wojewoda ma obowiązek sprawowania kontroli oraz czuwania nad tym, aby zwierzęta nie wyrządzały szkód. Obowiązki te wykonywane są przy pomocy Państwowej Straży Łowieckiej, która ma za zadanie podejmowanie działań mających na celu ochronę zwierzyny, a więc również odseparowanie jej od skupisk ludzkich i ochronę ludzi w takich skupiskach przed zwierzyną.
Prawo łowieckie (ustawa z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie Dz. U. 1995 Nr 147 poz. 713) nie nakłada natomiast na Państwową Straż Łowiecką obowiązku kontroli zabezpieczenia terenów miejskich przed dzikimi zwierzętami. Zapewnienie bezpieczeństwa należy do obowiązków starosty, sejmiku województwa czy gminy, przeciwko którym można dochodzić swoich praw w przypadku zaniedbań. Obowiązkiem organów samorządowych jest też ograniczanie liczebności populacji dzikich zwierząt stanowiących zagrożenie dla życia, zdrowia lub gospodarki człowieka.
Podstawy odpowiedzialności
Skarb Państwa odpowiada za szkody na zasadach ogólnych, a podstawę odpowiedzialności stanowi art. 417 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (dalej: KC, Dz. U. 1964 Nr 16 poz. 93). Aby jednak Skarb Państwa poniósł odpowiedzialność, konieczne jest wykazanie szkody wyrządzonej niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej oraz ustalenie adekwatnego związku przyczynowego między takim działaniem lub zaniechaniem a powstałą szkodą (art. 361 KC).
Szkoda na terenach pozamiejskich
Inaczej procedura wygląda w przypadku szkód powstałych w płodach rolnych czy gruntach wchodzących w skład obwodów łowieckich. Zgodnie z prawem łowieckim za szkody wyrządzone w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny, odpowiada dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego. Zgodnie z procedurą poszkodowany musi wystąpić z wnioskiem o odszkodowanie do dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego. Od decyzji przysługuje odwołanie do właściwego Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe.
Szkody na drodze publicznej
Dziki mogą stanowić poważne niebezpieczeństwo również na drodze. W grę może tutaj wchodzić natomiast odpowiedzialność zarządcy drogi, który w razie braku usadowienia znaku drogowego A-I8b, tj. „zwierzęta dzikie” w miejscu, w którym jego ulokowanie byłoby zasadne, stanowi niedopełnienie obowiązków zarządcy i uzasadnia jego odpowiedzialność.
Podsumowanie
Za szkody wyrządzone przez dziki na terenach miejskich odpowiada Skarb Państwa, ponieważ to na wojewodzie spoczywają obowiązki w zakresie sprawowania kontroli i czuwania nad dzikimi zwierzętami. Obowiązki kontroli zabezpieczenia terenów miejskich przed dzikimi zwierzętami mogą również obciążać starostę, sejmik województwa lub gminę, mających za zadanie podejmowanie działań zmierzających do ograniczenia liczebności populacji dzikich zwierząt zagrażających życiu, zdrowiu lub gospodarce człowieka. Wyodrębnić należy odpowiedzialność zarządcy drogi oraz procedurę odszkodowawczą w przypadku szkód wyrządzonych w płodach rolnych lub gruntach wchodzących w skład obwodów łowieckich, gdzie co do zasady odpowiada dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego. Pamiętajmy jednak o tym, aby w przypadku dzików zachować ostrożność, nie dokarmiać ich i informować odpowiednie służby. Miejmy również na uwadze, że w razie wyrządzenia przez nie szkody odpowiedzialność może spoczywać na organach władzy publicznej.